دردهای مختلف پا مخصوصا در مچ و زانوی پا معمولا با افزایش سن بیشتر میشوند. هرکدام از این دردها به دلیل عدم رسیدگی مناسب به پا، در زمان جوانی به دلایل مختلفی رخ میدهند که ممکن است به دلیل پوکی استخوان، کشش تاندونها یا غیره باشد. هر کدام از این معضلات میتوانند در صورت عدم درمان به مشکل جدیتری که یکی از آنها خشکی زانو می باشد، تبدیل شوند.
خشکی زانو چیست؟
یکی از دردهایی که معمولا برای افراد مسنتر اتفاق میافتد، به علت خشکی زانو است که ممکن است یکی از عوارض بیماری آرتروز یا التهابات ناحیه زانو باشد. از آنجایی که زانو بزرگترین مفصل بدن است، این مشکل میتواند به شدت آزار دهنده باشد.
علت خشکی زانو
وقتی غضروفهای زانو از بین بروند یا ضعیف شوند، ممکن است باعث بروز این عارضه شوند. در واقع از بین رفتن غضروفها باعث میشود که استخوانها به هم نزدیکتر شوند و به هم برخورد کنند و ساییدگی ایجاد شود. وقتی ساییدگی ایجاد شود، زانوها خراش برمیدارند و به مرور خشکی زانو اتفاق میافتد.
از دیگر دلایل خشکی زانو میتوان نشستنهای طولانی مدت، نشستن در حالتهای اشتباه و همچنین کاهش انعطافپذیری عضلات پا را نام برد که شامل حال جوانان هم میشود. همچنین در سنین جوانی به دلیل انجام ورزشهای سنگین یا حالت غلط هنگام انجام تمرینات، ممکن است افراد به این عارضه دچار شوند.
مهم ترین علائم خشکی مفصل زانوها
از مهم ترین علائم خشکی مفصل زانوها می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- درد زانوها که در هنگام فعالیت زیاد می شود، اما با استراحت کمی بهتر می شود.
- تورم زانوها که اغلب با گرمی و التهاب و قرمزی همراه میباشد.
- سفتی و کاهش تحرک زانوها که انجام فعالیت های روزمره مثل راه رفتن نشست و برخاست و غیره را سخت می کند.
- تق تق زانو و صدا دادن زانو که هنگام حرکت کردن شنیده می شود.
علل شایع خشکی زانو
شایع ترین دلایل عبارتند از:
- آسیب های منیسک: آسیب به غضروف زانو
- آسیب های رباط: آسیب به ACL، PCL، MCL یا LCL
- شکستگی: آسیب به یکی از استخوان های زانو
- تاندونیت: التهاب یا تحلیل رفتن یکی از تاندونهای زانو
- آرتریت زانو: ساییدگی و پارگی در مفصل زانو
- بورسیت زانو: التهاب یکی از بورسای زانو
- نقرس زانو: یک آرتریت التهابی که باعث تشکیل کریستال مفصل می شود
عوارض خشکی زانو
درمان نکردن خشکی زانو شاید در ابتدا مشکل ساز نباشد اما، در صورت ادامهدار بودن مشکلات بسیاری را به دنبال خواهد داشت. این مشکلات در صورت عدم رسیدگی میتوانند به عارضه و مشکلی ابدی تبدیل شوند این مشکلات عبارتند از:
- ناتوانی زانو
- تغیر شکل مفصل زانو
- تخریب مفصل زانو
- بیحسی و گز گز ابدی پا
- ناتوانی ابدی در حرکت دادن مفصل
درمان خانگی خشکی زانو
اگر مشکل خشک شدن و سفتی مفصل زانو شما در مراحل اولیه باشد، میتوان درد ناشی از آن را با درمانهای خانگی تسکین داد. برای درمان سفتی زانو در خانه لازم است که تغییرات سادهای در سبک زندگی خود آغاز کنید.
- استراحت: قطعا استراحت یکی از اصلیترین کارهایی است که بیشتر بیماریها را درمان میکند، چون بدن فرصت استراحت پیدا میکند. در این حین سیستم ایمنی فرصت بازسازی و تجدید قوا را پیدا میکند.
- کمپرس یخ: برای کاهش ورم، سرد کردن زانو با استفاده از یخ بسیار رایج و مفید است. به همین منظور روزی دوبار پاها را با یخ، سرد نگه دارید.
- اعمال فشار: زانوی خود را با دستمال ببندید یا آتل بندی کنید. این کار باعث میشود زانو در حالت عادی خود بماند و چون ثابت است و تکان نمیخورد، در کاهش علائم نقش موثری داشته باشد.
- تحرک کافی: اگر دلیل خشکی زانوی شما به دلیل عدم تحرک است، شما باید مدت بیشتری را برای حرکت کردن صرف کنید.
- ورزش: منظور از ورزش انجام حرکتهای سنگین و بدنسازی نیست. بلکه باید حرکتهای کششی یا ورزشی یوگا انجام شود و از این طریق به خشکی زانو کمک کرد. پیادهروی هم همچنین برای رفع خشکی زانو بسیار کمک کننده است.
تمرینات و حرکات کششی که ممکن است کمک کند
افرادی که زانوهایشان در هنگام خم شدن احساس سفت شدن می کند باید در برخی موارد از ورزش کردن خودداری کنند. این به این دلیل است که برخی از بیماری های زانو برای بهبودی نیاز به زمان دارند و ممکن است با استراحت بهتر از ورزش برطرف شوند. از سوی دیگر، سفتی زانو ناشی از آرتریت، ممکن است با استفاده از ورزش بهبود یابد. برخی تمرینات و حرکات کششی میتوانند به طرق مختلف کمک کنند:
تمرینات تقویتی: افزایش قدرت عضلانی اطراف مفصل زانو تنش مفاصل را کاهش می دهد. لیفت پا و فر کردن همسترینگ نمونه هایی از این تمرینات هستند.
تمرینات دامنه حرکتی: حرکات کششی و تمریناتی که دامنه حرکتی زانو را افزایش می دهند، مفصل را در حرکت نگه می دارند که به کاهش سفتی کمک می کند.
تمرینات هوازی: تمرینات قلبی می تواند سطح انرژی فرد را افزایش داده و به کاهش وزن کمک کند، که به کاهش فشار روی زانو کمک می کند. مانند دوچرخه سواری و شنا
تمرینات تعادلی: ماهیچه های اطراف زانو تقویت می شوند و در عین حال خطر افتادن و آسیب بیشتر به مفصل را کاهش می دهند. ایستادن تک پا و ایستادن روی پد فوم دو نمونه از این تمرینات هستند.
نکاتی برای کشش زانو و تمرینات زانو
قبل از شروع هر برنامه ،با پزشک خود مشورت کند.
- حتما قبل از کشش عضلات خود را گرم کنید
- در حالت کششی پرش نکنید.
- برای جلوگیری از پاره شدن عضله، زانو را به آرامی جمع کنید.
- حداقل دو تا سه بار در هفته حداقل ده دقیقه حرکات کششی انجام دهید.
- حرکات کششی مکرر به بهبود دامنه حرکتی و انعطافپذیری شما کمک میکند.
- به طور مساوی همه طرف های بدن خود را کشش دهید.
- ماهیچه های سفت را مجبور نکنید بیشتر از حدی که راحت هستند کشیده شوند.
- شما بدن خود را می شناسید. تا حد خود پیش بروید، اما بیش از حد آن را انجام ندهید یا برای خودتان دردسر ایجاد نکنید.
درمان پزشکی خشکی زانو
اگر احساس کردید خشکی مفصل زانوی شما با راهکارهای خانگی بهتر نشد، باید از درمانهای پزشکی استفاده کنید. در این صورت آسیب دیدگی زانوی شما بسیار جدی شده که در اغلب موارد سفتی زانو در طولانی مدت پایدار باقی میماند. بنابراین بهترین متخصص ارتوپدی میتواند تشخیص خشکی مفصل زانو را به درستی انجام دهد و درمان مناسبی برای آن تجویز کند.
برخی از درمانهای پزشکی که برای خشک شدن زانو و سفتی آن استفاده میکنند شامل موارد زیر است:
1. کورتیکواستروئیدها
این داروها در دفعات و در بسیار کم استفاده میشوند با این حال تا حد زیادی ورم و درد ناشی از خشک شدن زانو را کاهش میدهند.
2. مسکنها و روان کنندهها
داروهای مسکن و روان کننده همانطور که از نامشان پیداست باعث کاهش درد و راحتتر حرکت دادن زانو میشوند.
3. آرتریت روماتوئید
داروهای مخصوص ضد روماتوئید تا حد زیادی مسیر بیماری را تغییر داده و باعث کنترل آن میشوند.
4. فیزیوتراپی
در این روش با ورزشهای مخصوص عضلات ران و اطراف زانو تقویت میشوند تا فشار ناشی از سفتی و خشکی آن از بین برود.
5. جراحی
چنانچه مشکل سفتی و خشکی مفصل زانو با درمانهای خانگی و پزشکی برطرف نشد، به معنی تشدید آن بوده و میتواند زندگی روزمره بیمار را مختل کند. بنابراین با تشخیص پزشک متخصص جراحی زانو توصیه میشود که در این روش به طور کلی مفصل زانو یا کشکک آن تعویض خواهد شد.